Sulama Hattında Su Kaçağı Nasıl Bulunur?
Sulama hattındaki kaçağı bulmanın en hızlı yolu, sulama sisteminin besleme vanasını kapatıp su sayacını izlemektir: vana kapandığında sayaç duruyorsa kaçak sulama hattındadır. Ardından bölge (zon) vanalarıyla kaçağın hangi hatta olduğu daraltılır. Belirti yüzeyde görünmüyorsa toprak altındaki boru akustik dinleme ile kontrol edilir.
Kısaca
- Dönen sayaç tek başına kaçağın yerini göstermez; sulama besleme vanası kapatıldığında sayaç duruyorsa kaçak büyük olasılıkla sulama hattındadır.
- Zon vanaları, kaçağın hangi bölgede olduğunu bulmayı kolaylaştırır.
- Vana kutusunda sürekli su birikmesi önemli bir ipucudur.
- İnce plastik borulardaki kaçak sesi zayıf olabilir; bu, akustik dinlemeyi zorlaştırır.
Sulama Sistemi Hangi Parçalardan Oluşur?
Kaçağın nerede olabileceğini anlamak için sistemin parçalarını bilmek gerekir:
- Besleme hattı: Sayaçtan veya depodan sulama vanalarına kadar gelen, sürekli basınç altındaki boru. Bu hattaki kaçak, sulama yapılmadığı saatlerde de su kaybettirir.
- Zon (bölge) vanaları: Genellikle bir vana kutusunun içinde bulunur ve kontrol ünitesinden gelen sinyalle açılıp kapanır.
- Dağıtım hatları: Vanalardan sonra sprinkler başlıklarına veya damla sulama borularına giden hatlar. Bu hatlar yalnızca sulama sırasında basınç altındadır.
- Damla sulama boruları ve başlıklar: Genellikle ince polietilen (PE) borular ve yüzeye yakın başlıklardır.
Bu ayrım önemlidir: Sürekli dönen sayaç, çoğunlukla besleme hattına veya kapanmayan bir zon vanasına işaret eder. Yalnızca sulama sırasında görülen ıslaklık ise dağıtım hattındaki bir kaçağı düşündürür.
Belirtiler
- Sulama yapılmadığı hâlde aynı noktada kurumayan çamur veya su birikintisi
- Vana kutusunun içinde sürekli su bulunması
- Çimde belirgin şekilde daha yeşil veya çökük bir şerit
- Bir zondaki sprinkler başlıklarının tam yükselmemesi veya zayıf su atması
- Dönen sayacın, sulama besleme vanası kapatıldığında durması
- Damla sulama hattının bir bölümündeki bitkilerin kuruması, başka bir bölümde ise suyun birikmesi
Adım Adım Kontrol
- Sayaç testi: Evdeki tüm su kullanımını ve sulama sistemini kapatın. Sayaç dönüyorsa bir yerde kaçak vardır.
- Besleme vanasını kapatın: Sulama hattının girişindeki vanayı kapatıp sayacı tekrar izleyin. Sayaç durduysa kaçak sulama tarafındadır.
- Vana kutusunu açın: İçeride su birikintisi, damlayan rakor veya tam kapanmayan bir vana olup olmadığına bakın.
- Zonları tek tek çalıştırın: Kontrol ünitesinden her zonu ayrı ayrı açın. Basıncı belirgin şekilde düşük olan, başlıkları zayıf çalışan ya da çalıştıktan sonra belirli bir noktada su çıkaran zonu not edin.
- Yüzeyi gözlemleyin: Sulamadan sonra hangi noktaların diğerlerinden uzun süre ıslak kaldığına bakın.
- Görünmüyorsa dinleyin: Kaçak toprak altındaysa ve yüzeyde belirti vermiyorsa, besleme hattı güzergâhı boyunca akustik dinleme yapılır.
Akustik Dinleme Sulama Hattında Ne Kadar İşe Yarar?
Akustik dinleme, basınç altındaki borudan kaçan suyun oluşturduğu sesi zemin üstünden izler. Sulama sistemlerinde bunun iki sınırı vardır:
- Basınç: Dağıtım hatları yalnızca sulama sırasında basınç altındadır. Bu hatlar dinlenecekse ilgili zonun çalışır durumda olması gerekir.
- Boru malzemesi: İnce PE borular kaçak sesini metal borulara göre daha zayıf iletebilir.
Bu nedenle sulama hattında önce vanalarla bölgeyi daraltmak, ardından dinlemeyi o bölgede yoğunlaştırmak daha verimlidir. Sayaçtan sulama vanalarına uzanan besleme hattı ise sürekli basınç altında olduğundan dinlemeye daha uygundur. Bu tür dış hatlarda nasıl çalıştığımızı toprak altı su kaçağı tespiti sayfamızda anlattık.
Kış Öncesi Sulama Hattı Kontrolü
Bursa’da kış aylarında don görülebilen bölgelerde, içinde su kalan sulama boruları, vanalar ve dış musluklar donma sonucu çatlayabilir. Bu çatlaklar çoğu zaman ilkbaharda sistem yeniden açıldığında fark edilir. Sezon sonunda:
- Sulama sisteminin besleme vanasını kapatın.
- Üreticinin talimatına uygun şekilde hatlardaki suyu boşaltın.
- Vana kutusunu ve açıkta kalan boruları kontrol edin.
- İlkbaharda sistemi açarken ilk gün sayacı izleyin.
Sık Sorulan Sorular
Sulama sistemi kapalıyken sayaç dönüyorsa kaçak sulama hattında mıdır?
Her zaman değil. Önce sulama besleme vanasını kapatın; sayaç duruyorsa kaçak sulama tarafındadır. Dönmeye devam ediyorsa kaçak evin tesisatında veya başka bir dış hatta olabilir.
Zon vanası su kaçırırsa nasıl anlaşılır?
Sulama programı kapalıyken o zonun başlıklarından su sızması veya vana kutusunda sürekli su birikmesi, vananın tam kapanmadığını gösterebilir.
Damla sulama borusundaki kaçak nasıl bulunur?
Damla sulama boruları genellikle yüzeye yakındır. Sistem çalışırken hat boyunca gözle kontrol, çoğu kaçağı göstermeye yeter. Gömülü kısımlarda bölge bölge kapatma yöntemi kullanılır.
Sulama hattı kaçağı faturaya yansır mı?
Sulama sistemi binanın su sayacından besleniyorsa evet; sayaçtan geçen su faturaya yansır.
Sulama besleme hattında kaçak şüphesi için arayın: 0532 549 08 63
