Bu yazıda
Tesisatta "bakır boru kaynağı" denildiğinde çoğunlukla lehimleme kastedilir. Bakır borular ve bağlantı parçaları ısıtılır, birleşim aralığına eriyen lehim metali akar ve soğuyunca sızdırmaz bir bağlantı oluşur. Kullanılan lehimin türü, hattın taşıdığı suyun sıcaklığına ve basıncına göre seçilir.
Yumuşak lehim
Yumuşak lehim, düşük sıcaklıkta eriyen kalay esaslı bir alaşımdır. Ev tesisatlarında temiz su hatlarında yaygın olarak kullanılır. Çalışması görece kolaydır ve gaz hamlacıyla yapılır. İçme suyu hatlarında kurşun içermeyen lehim kullanılması gerekir.
Sert lehim
Sert lehim daha yüksek sıcaklıkta eriyen, genellikle gümüş ya da fosfor içeren bir alaşımdır. Daha dayanıklı bir bağlantı verir ve yüksek sıcaklık ya da basınç altındaki hatlarda tercih edilir. Uygulaması daha fazla ısı ve deneyim ister; aşırı ısıtma borunun yapısına zarar verebilir.
Bakır boru nasıl lehimlenir?
- Boru, boru kesiciyle düz kesilir ve iç kenarındaki çapak alınır.
- Borunun dış yüzeyi ve bağlantı parçasının iç yüzeyi, metal parlayana kadar zımparalanır ya da fırçalanır.
- Temizlenen yüzeylere ince bir kat lehim pastası (flux) sürülür. Pasta, lehimin yüzeye yayılmasını sağlar.
- Boru bağlantı parçasına tam oturtulur.
- Birleşim noktası her yandan eşit ısıtılır. Lehim teli birleşim aralığına değdirildiğinde kendiliğinden içeri akmalıdır.
- Bağlantı soğumaya bırakılır, fazla pasta silinir.
- Su açılıp bağlantı basınç altında kontrol edilir.
Sık yapılan hatalar
- Yüzeyi yeterince temizlememek: lehim tutmaz ve bağlantı sızdırır.
- İçinde su olan boruyu lehimlemeye çalışmak: boru ısınmaz, lehim akmaz.
- Birleşimi tek taraftan ısıtmak: lehim halka boyunca dağılmaz.
- Aşırı ısıtmak: pasta yanar, lehim akmaz ve boru zayıflar.
Güvenlik
Lehimleme açık alevle yapılır. Ahşap, yalıtım malzemesi, kablo ve perde gibi yanıcı malzemelerin yakınında çalışırken alev geçirmez bir koruyucu levha kullanılmalı ve yakında yangın söndürücü bulunmalıdır. Kapalı alanlarda havalandırmaya dikkat edilmelidir. Isı riskli noktalarda lehim yerine rakor ya da pres bağlantı tercih edilebilir; bu yöntemler bakır boru tamiri yazımızda anlatılıyor.
Kaynağın ardından
Lehimli bağlantıdan sızıntı varsa genellikle yüzey hazırlığı ya da ısıtma yetersizdir. Bağlantı ısıtılıp sökülür, yüzeyler yeniden temizlenir ve işlem tekrarlanır. Duvar ya da zemin içindeki bağlantılarda sızıntı yıllar sonra da ortaya çıkabilir; bu durumda önce sızıntının yeri tespit edilir. Hizmetimizin ayrıntıları bakır tesisat onarımı sayfamızda.
Gerekli malzemeler
- Boru kesici ve çapak alıcı
- Zımpara bezi ya da boru temizleme fırçası
- Lehim pastası (flux)
- Lehim teli: yumuşak ya da sert, işe göre
- Gaz hamlacı ve uygun gaz kartuşu
- Alev geçirmez koruyucu levha
- Isıya dayanıklı eldiven ve koruyucu gözlük
- Islak bez, soğutma ve pasta temizliği için
Lehimin tutmadığını nasıl anlarsınız?
Doğru yapılmış bir lehimde, lehim birleşim halkasının tamamına akar ve dışarıdan bakıldığında ince, kesintisiz bir çizgi görünür. Lehim halkanın bir kısmında topak halinde kaldıysa, yüzeyde boşluklar varsa ya da bağlantının çevresi kararmış ve pasta yanmışsa bağlantı sızdırma riski taşır. Bu durumda su açılmadan önce bağlantı yeniden yapılmalıdır. Su açıldıktan sonra bağlantının etrafını kuru bir kağıt havluyla silmek, küçük bir terlemeyi bile fark etmenizi sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Bakır boru kaynağı mı, lehim mi doğru ifade?
Tesisatta yapılan işlem teknik olarak lehimlemedir. Halk arasında kaynak olarak da adlandırılır.
Kalorifer borusunda hangi lehim kullanılır?
Sıcaklığa ve basınca bağlıdır. Ev tipi kalorifer hatlarında yumuşak lehim yaygın olarak kullanılsa da sert lehim daha dayanıklı bir bağlantı sağlar.
Lehimli bağlantı ne kadar dayanır?
Doğru yapılmış bir lehimli bağlantı, tesisatın geri kalanıyla aynı süre dayanabilir. Ömrünü suyun yapısı, sıcaklık değişimleri ve titreşim etkiler.
Bakır boru lehimlemeyi kendim yapabilir miyim?
Açık alevle çalışmak yangın riski taşır ve deneyim ister. Basınçlı su hattında yapılan hatalı bir lehim, su açıldığında sızıntıya yol açar. Emin değilseniz bir ustaya yaptırmanız daha güvenlidir.
Bu sorunu yaşıyor musunuz?
7/24 arayın veya WhatsApp’tan fotoğraf gönderin.
İlgili hizmet: Bursa Bakır Tesisat Onarımı
